Eerder deze maand overleed Bobby Weir. Zijn naam zal in Europa niet direct bij iedereen een belletje doen rinkelen, maar in Amerika was duidelijk merkbaar dat er definitief een einde was gekomen aan een fenomeen dat ruim zestig jaar in meerdere gedaanten voortleefde: The Grateful Dead. De band waarvoor Fleetwood Mac in 1968 mocht openen tijdens hun eerste Amerikaanse shows.
Legenden als Paul McCartney en John Fogerty betuigden online eer aan de man die door velen wordt gezien als de allerbeste slaggitarist aller tijden, of toch in ieder geval de origineelste. “Bob Weir played rhythm guitar as if it were a lead instrument”, zo werd gezegd en hij had met zijn intelligente manier van spelen net zoveel impact op het unieke geluid van de band als Jerry Garcia en Phil Lesh. Nadat boegbeeld Jerry Garcia in 1995 het leven liet bij een ultieme poging om voor eens en voor altijd van de heroïne af te kicken, was het ‘the other one’ Bob Weir die de kar bleef trekken. Al werd de naam Grateful Dead zonder Jerry nooit meer als zodanig gehanteerd.
Cosmic American Music is wat ze speelden. Gram Parsons bedacht de term, die perfect van toepassing leek op The Dead. Zeker niet iedereen was fan, velen begrepen er zelfs helemaal niets van. Keith Richards verwoordde het gevoel namens die groep eens treffend:
“Boooring. The Grateful Dead is where everybody got it wrong!”
Kurt Cobain deed er later een schepje bovenop: “I wouldn’t wear a tie-dyed t-shirt unless it was dyed with the blood of Jerry Garcia.” Ook Bruce Springsteen was niet bepaald fan: “I went to a Grateful Dead show, watched the crowd swaying and doing its trance-dance thing and I stood very outside of it. To me – sober, non-mystical, only half hippie – they sounded like a not-very talented bar band”.
Toch moest ook Bruce jaren later toegeven:
“Their subtle musicality, Garcia’s beautifully lyric guitar playing and the folk purity of their voices. I understood that I’d missed it. Sometimes, it ain’t what you’re doing,
but it’s what happens while you’re doing it.”
Dat laatste is hopelijk wat blijft hangen. Tijdens het prestigieuze MusiCares gala in L.A. werd The Grateful Dead in 2025 geëerd als Person of the Year. “The originators of the music that makes us feel”, waren de woorden waarmee Woody Harrelson een optreden van Dead & Company aankondigde.
Terwijl het overlijden van Weir van alles losmaakte en vele mooie herinneringen opriep, gingen mijn gedachten ook al snel naar Fleetwood Mac. Ze beleefden hun eerste avonturen in Amerika samen met The Grateful Dead. De allereerste show van Fleetwood Mac in de States? Als support act van Jefferson Airplane en hoofdact The Grateful Dead, begin juni 1968 in de Carousel Ballroom in San Francisco. Jerry Garcia had al veel gehoord over de nieuwe bluessensatie uit Engeland en zorgde voor een warm welkom voor de enigszins verbaasde Peter Green. Zijn naam was hem vooruitgesneld, de verwachtingen waren hoog.
Andersom wisten ook de leden van Fleetwood Mac in eerste instantie niet goed wat ze van de uitgesponnen, psychedelische jams van The Grateful Dead moesten vinden, maar dat veranderde al snel. Er ontstond een band, Green inspireerde Garcia en de muzikale vrijheid van de Dead spoorde Fleetwood Mac aan om live ook meer het avontuur op te zoeken. Zo beïnvloedden beide bands elkaar muzikaal en trokken ze zelfs een tijdje gezamenlijk op. Twee unieke, iconische bands met een enorme nalatenschap. Beide bands ontwikkelden zich vanuit de blues en omarmden improvisatie. Mick Fleetwood stelde met betrekking tot de 30 minuten durende live versies van Rattlesnake Shake: “It was our way of being in The Grateful Dead”.
Want het gezegde luidde destijds als volgt:
“Other bands play the same show to a different crowd every night,
the Dead play a different show to the same crowd every night”.
Ze groeiden met een authentieke formule uit tot iconen van de flower power generatie, waren de ultieme jam band en verlegden grenzen. Pioniers waren ze op het gebied van live-audio, merchandise, bootlegs, fanclubs, show-lengte en royalties en muzikaal smolten ze vele genres samen tot een vloeibaar geheel. Ze stonden op Woodstock, reden mee aan boord van The Festival Express en bonden een met tours meereizende community aan zich. Een door Martin Scorcese geproduceerde documentaire (Long Strange Trip, 2017) vertelt hun verhaal van A tot Z, een aanrader.
Fleetwood Mac was er getuige van toen hun vrienden van The Grateful Dead enige tijd later tijdens een show in The Warehouse in New Orleans werden opgepakt (de beruchte Drugs Bust). En het was Fleetwood Mac die een dag later een benefiet organiseerde om geld in te zamelen voor de juridische kosten. Aan de gebeurtenis werd datzelfde jaar nog gerefereerd in de nieuwe Grateful Dead song Truckin’. ‘Busted down on Bourbon Street, set up like a bowling pin’, zong Bobby over die avond in januari 1970.
Terwijl van Fleetwood Mac liefst vijf originele bandleden nog in leven zijn (Mick, John en Jeremy Spencer + Lindsey Buckingham en Stevie Nicks), lijkt het boek Grateful Dead met de dood van Weir nu toch definitief gesloten. Van de originele line-up zijn alleen beide drummers Mickey Hart en Bill Kreutzmann nog in leven.
Maar toch, wie weet. In 2011 kreeg niemand minder dan popster John Mayer het deadhead virus te pakken. Nog geen vijf jaar later stond hij naast Bob Weir (met wie hij zijn geboortedatum deelt) in de rol van Jerry Garcia op het podium als onderdeel van de laatste reïncarnatie van The Grateful Dead: Dead & Company. Weir zelf had visioenen over 300 jaar Grateful Dead en er zijn geruchten dat John Mayer nu die handschoen wel eens zou kunnen gaan oppakken. De manier van muziek maken veranderde zijn leven en miljoenen deadheads all around the globe hebben dat net zo ervaren. Er staan nieuwe generaties fans op, er is een markt voor.
Hoewel het bij The Grateful Dead wel heel extreem was en letterlijk geen nummer twee keer hetzelfde werd uitgevoerd, heeft dat spontane idee van ter plekke muziek maken een brede invloed op de muziekwereld gehad. Op Fleetwood Mac. Op John Mayer. En zeker ook op The Cosmic Carnival. Toen we bijna twintig jaar geleden begonnen met muziek maken en onze eerste shows deden, sierden steevast meerdere Dead composities de setlist. Not Fade Away, Ramble on Rose, Bertha, Don’t Ease Me In, He’s Gone, China-Rider, Scarlet Begonias, Franklin’s Tower, Fire on the Mountain… heerlijke songs om te spelen en dan was er nóg zoveel meer, je ontdekte steeds weer een nieuwe song of uitvoering.
Sophie Haigney schreef eerder deze maand het prachtige Why Young People Love The Grateful Dead voor The New York Times en sloot daarin treffend af met de volgende woorden:
“Bob Weir died last week at 78. Mr. Weir was the heart of Dead & Company,
as I saw it; Mr. Mayer had star power, but Mr. Weir was the embodiment
of how the Dead seemed to cheat time.”
“It’s hard to prove, but he once plausibly estimated that he’d spent more time
playing guitar in front of live audiences than any other living person. The Grateful Dead’s closest approximation of a rock star, handsome in a ponytail and short shorts.”
“With Mr. Weir’s death something has come to an end. But, as with the music itself,
we never actually know where things are going.”
Of de nalatenschap van bands als The Grateful Dead en Fleetwood Mac over 250 jaar nog steeds aanwezig zal zijn, zoals Bob Weir voor zich zag? In een tijd die nu al in groeiende mate gedomineerd wordt door prefab liveshows, waarbij licht, vuurwerk en geluid samenwerken en iedere show dus vrijwel een kopie is van de vorige, moeten we dat nog maar zien. Maar wie weet staat er straks gewoon weer een nieuwe generatie op die het statische en levenloze zat wordt en de muziekindustrie weer richting het spontane, levendige, rauwe en spannende van de jaren zestig, zeventig en tachtig duwt. Niet alleen als band, maar ook individueel hebben iconen als Peter Green, Jerry Garcia, Stevie Nicks, Bob Weir, Lindsey Buckingham, Phil Lesh en Christine McVie diepe sporen in de muziekgeschiedenis achtergelaten en bereiken ze nog altijd jongere generaties.
300 jaar Grateful Dead? Het is Johann Sebastian Bach ook gelukt, dus waarom niet. De teller staat inmiddels op 61 en ambassadeurs als John Mayer, die bij de Bob Weir memorial een kippenvel-eerbetoon aan zijn overleden vriend bracht, kunnen daarbij een grote rol gaan spelen.
“Let it be known, there is a fountain
That was not made, by the hands of men”
– Ripple, 1970
Bedankt voor alles Bobby. Long live The Grateful Dead!
Nicolas
